Podróż "Nocnym pociąg do
Lizbony" oznacza długą podróż, zwłaszcza w dobie samolotów, z masą czasu
na przemyślenia. I dokładnie taka jest powieść Pascala Merciera. Nie sposób jej
przeczytać szybko, nie ze względu na objętość, a ze względu na treści - zmusza
do powrotów, porównań, ponownych odczytań, przerw i refleksji.
Osią wydarzeń jest podróż tropem
portugalskiej książki i jej autora do Lizbony. Podróż, jako metafora poznawania
siebie i życia nie jest oczywiście czymś nowym, tu jednak najistotniejsze są
dwutorowo prowadzone rozważania o życiu, a nie samo prowadzone przez bohatera
"śledztwo".
Powieść Merciera to właściwie dwie
książki. Wtopiona w "Nocny pociąg..." powieść Prado "Złotnik
słów" to eseje o ludzkiej egzystencji, pisane wyjątkowo pięknym językiem.
To one stają się dla Gregoriusa, pozornie skostniałego w nawykach wielbiciela
Marka Aureliusza, impulsem do zmiany własnego życia, odrzucenia schematu i
powrotu do zainteresowań z młodości. Kolejne fragmenty "Złotnika
słów", dotyczące filozofii, etyki, metafizyki ściśle wiążą się z
odkrywaniem przez bohatera własnych przemyśleń. Miesza się tu głos przeszłości
i teraźniejszości.
Na jedno z najistotniejszych pytań
Merciera: "czy to możliwe, że najprostsza droga, aby zyskać pewność co do
samego siebie, polegała na poznaniu i zrozumieniu kogoś obcego?" w
kontekście tej powieści trzeba odpowiedzieć: tak. Drogą do poznania siebie jest
poznanie Prado, jego życia i powieści. Kolejne prawdy odkrywane o zmarłym za
czasów dyktatury Salazara lekarzu, znajdują odbicie w życiu klasycysty, jego
los to w pewnym sensie echo życia Portugalczyka. Gregorius stopniowo odkrywa
powiązania pomiędzy ludźmi, wzajemne
zależności pomiędzy nimi, ale i ludzką słabość, wynikającą z upływu czasu. To
właśnie zmusza, pozornie skostniałego nauczyciela języków klasycznych do zmian
(choćby nauki ciągle żywego portugalskiego) i ocen: świata i ludzi, sensu
życia, dokonywanych wyborów, gier, pozorów i dostosowywania się do sytuacji.
"Nocny pociąg do Lizbony" to
powieść o możliwości poznania siebie i innych. To książka o samotności i
poczuciu szczęścia, gdy żyje się zgodnie z własnymi ideami, o konsekwencjach
dokonanych wyborów. A wszystko to bardzo niespiesznie, w leniwy, spokojnym
nurcie narracji.
Autor: Pascal Mercier
Tytuł: Nocny pociąg do Lizbony
Tłumaczenie: Magdalena Jatowska
Wydawnictwo: Noir sur Blanc
Data wydania: 2015
Tytuł: Nocny pociąg do Lizbony
Tłumaczenie: Magdalena Jatowska
Wydawnictwo: Noir sur Blanc
Data wydania: 2015
